ΕΡΕΥΝΑΜΕ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΖΟΥΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΑΙΓΙΝΑΣ.

Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2015

29 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 - ΤΑ ΝΕΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΙΤΑΛΙΚΟΥΣ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΥΣ ΦΤΑΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ

  Ένα ιστορικό τηλεγράφημα δημοσιεύεται σήμερα, που τόσα χρόνια φυλασσόταν στο οικογνειακό αρχείο φίλου, που μας το παραχώρησε. Με το μήνυμα αυτό, η Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής, ανακοινώνει προς όλα τα αστυνομικά τμήματα, μια μέρα μετά την κήρυξη του Πολέμου, στις 29/10/2015. Ένα σημαντικό ντοκουμέντο που άξιζε να δημοσιευθεί. Παρατίθεται μετά την εικόνα και το κείμενο:

 

" Kατ’ αναφοράν Νομάρχου και Αστυνομικής Δ/νσεως Πατρων δεκάτην πρωινήν ώραν σήμερον εγένετο επιδρομή ιταλικών αεροπλάνων εις πόλιν Πατρών εις τρία κύματα ανά πέντε αεροπλάνα έκαστον κύμα . ΣΤΟΠ  Εβομβαρδίστησαν λιμενικαί εγκαταστάσεις, (δικα)στικόν Μέγαρον, μύλοι Αγ. Γεωργίου και τηλεγραφείο και τινές οικίαι ΣΤΟΠ   [...] επί οι[…]ίτων ελάχισται ΣΤΟΠ Μέχρι στιγμής επιστοποιήθησαν τέσσαρες νεκροί εν οις εις αστυφύλαξ και 17 τραυματίαι. ΣΤΟΠ Πληθυσμός όστις ευρίσκετο εις οδούς ετήρησεν απόλυτον ψυχραιμίαν . –
Αριθ. 3/31/6 – Κοινοποίησις: Σταθμούς Χωροφυλακής και Σ. Μ. Αιγίνης προς γνώσιν . – Εν   Αιγίνη τη 29 Οκτωβρίου 1940. Ο Διοικητής της Υπ/νσεως – Ανδρέας [Κ]ράκης – Υπομ/ρχος - Δια την αντιγραφήν – Ο Αντιγραφεύς (υπογραφή) "

(με κόκκινο μολύβι σημειώνονται τα στοιχεία πρωτοκόλλησης του τοπικού ατυνομικού σταθμού)

Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2015

1893 - ΠΛΗΡΩΜΗ ΦΟΡΟΥ "ΕΠΙ ΤΗ ΔΗΛΩΣΕΙ ΖΩΩΝ" ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΑΙΓΙΝΗΤΩΝ

Σημαντικές προσπάθειες γίνονται τελευταία για να "πέσει φως" σε σελίδες της καθημερινότητας της Αίγινας, στα τέλη 19ου / αρχές 20ού αιώνα. Πράγματι για αυτό το διάστημα τα στοιχεία δεν είναι πολλά και κυρίως δεν έχει προχωρήσει η έρευνα, γεγονός που επισημάνθηκε και πρόσφατα, κατά την παρουσίαση βιβλίου για το σχολάρχη Π. Ηρειώτη. Ήδη ο γράφων συγκεντρώνω στοιχεία μέσω διαδικτύου, δημόσιων και ιδιωτικών αρχείων και στην επόμενη χρονιά θα υπάρξουν πορίσματα και ανακοινώσεις. Ας μοιραστούμε κάποια από αυτά. Ο αείμνηστος Γεώργιος Γκίκας, λοιπόν, καταγόμενος από τους Τζίκηδες και διαμένων στην Παχειοράχη πληρώνει το 1893 το φόρο "επί τη δηλώσει δύο ημιόνων" στο "δημόσιο ειπράκτορα", με ... λίγη καθυστέρηση. Το "διπλότυπον εισπράξεως", που διασώθηκε εκ μέρους μου υπό απίθανες συνθήκες από βέβαιη καταστροφή, είναι σοβαρό ντοκουμέντο αλλά και απολαυστικό και από τις δύο όψεις της. Καλό χρονοτάξιδο ...

 
Έρευνα: Νεκτ. Κουκούλης

Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2015

ΑΡΧΕΣ 20ου ΑΙΩΝΑ: ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΑΦΑΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΑΣΚΑΛΟ ΑΝΤΩΝΙΟ ΠΕΛΕΚΑΝΟ

(Εικόνα 1- Ο Ναός Αφαίας ΄- Αρχές 19ου αιώνα)
    Γνωστή σε όλους η κατάσταση των αρχαίων μνημείων της Ελλάδας πριν τον 19ο αιώνα, από πλευράς δυνατότητας πρόσβασης επισκεπτών σε αυτά. Ήταν κυριολεκτικά ξέφραγο αμπέλι, στο έλεος των κάθε είδους ευρωπαίων αρχαιοκαπήλων "περιηγητών" αλλά και ντόπιων πλιατσικολόγων, που αφού κατάλαβαν ότι υπάρχει αξία σε αυτά, τα λεηλατούσαν και τα μοσχοπουλούσαν. Ήταν εκτεθειμένα ακόμα και σε πολεμικές ενέργειες. Πολλά απ' αυτά, επίσης, υπήρχαν μέσα σε τσιφλίκια και ιδιοκτησίες και γύρω τους γίνονταν αγροτικές εργασίες με κάθε δυνατό επακόλουθο καταστροφής σε ό,τι είχε απομείνει. Αυτή ήταν η γενική κατάσταση, με ελαχιστότατες εξαιρέσεις. Φυσικά την ίδια μοίρα είχε και η Αίγινα και το "διαμάντι" της, ο Ναός της Αφαίας, που τότε αναφερόταν ως Ναός της Αθηνάς, του Διός ακόμα και του Ποσειδώνος.
    Μελετώντας το Πρωτόκολλο του Αντωνίου Πελεκάνου, του δάσκαλου στον οποίο η Αίγινα χρωστάει την αρχή της διάσωσης του αρχαιολογικού της πλούτου, βρήκα αναφορές για την επικρατούσα κατάσταση στο μνημείο. Το πρόχειρο αυτό Πρωτόκολλο (ή μέρος του), ένα είδος προσωπικού ημερολογίου του σε σχέση με την άμισθη επιμελητεία των αρχαιοτήτων του Νησιού που του είχε ανατεθεί, είχε διασωθεί χάρις σε πρόχειρη αντιγραφή του από την αείμνηστη Γωγώ Κουλικούρδη. Οι αναφορές αυτές του Αντ. Πελεκάνου έχουν ως εξής:

Α) "31 Μαρτίου 1899:  Αναφέρω εις κ. Αστυνόμον Αιγίνης ότι ο Ναός της Αθηνάς κινδυνεύει να καταστραφεί και παρακαλώ όπως διατάξει τον εν Μεσαγρώ Σταθμάρχην να επιβλέπει και συλλαμβάνει πάντα ιερόσυλον."
Β) "17 Μαΐου 1900: Αναφέρω ότι πολλοί λίθοι Ναού Αθηνάς καταστρέφονται, περίβολος εφ' ου Αμφιπολείον καλλιεργείται. Τέλος γοργώ τω βήματι βαίνει προς την καταστροφήν. Ζητώ αγοράν χώρου.
Γ) "24 Σεπτεμβρίου 1900: Υπεγράφησαν τα συμβόλαια διά την αγοράν του χώρου του Ναού Αθηνάς και αυθωρεί τα αντίγραφα παρεδόθησαν προς μεταγραφήν εις Αρχαιολογικήν Εταιρείαν."

   Οι σημαντικότατες αυτές σημειώσεις με οδήγησαν σε παραιτέρω έρευνα των πρώτων προσπαθειών φύλαξης του Ναού. Κατ' αρχάς αναζήτησα στο φωτογραφικό μου αρχείο εικόνες του Ναού της Αφαίας αρχών του 19ου αιώνα και διαπίστωσα "ιδίοις όμμασι", ότι ο Αντ. Πελεκάνος δεν υπερέβαλε. Δημοσιεύω μια από αυτές τις φωτογραφίες, καρτ-ποστάλ εκδόσεων "Pallis & Kotzias", ταχυδρομημένη από τη Σύρο προς το Duclair της βόρειας Γαλλίας, το 1903, με χειρόγραφες σημειώσεις κάποιου επισκέπτη, στη γαλλική γλώσσα, όπου φαίνεται η κατάσταση εγκατάλειψης στο χώρο (εικόνα 1).
   Η έρευνα προχώρησε σχεδόν συμπτωματικά, όταν "σκαλίζοντας" ψηφιοποιημένες παλιές αθηναϊκές εφημερίδες της εποχής, βρήκα σχετικό αναλυτικό δημοσίευμα. Το άρθρο βρέθηκε σε φύλλο της εφημερίδας "ΤΟ ΑΣΤΥ" (εικόνα 2), του Αυγούστου του 1900. Τοποθετείται, δηλαδή, χρονικά μεταξύ της δεύτερης και τρίτης καταχώρησης στο Πρωτόκολλο.Τίτλο είχε "ΝΑΟΣ ΑΘΗΝΑΣ ΕΝ ΑΙΓΙΝΗ", ανήκε σε ανταποκριτή της εφημερίδας και επιβεβαιώνει "πανηγυρικά" τις σημειώσεις του Αντωνίου Πελεκάνου. Παρατίθεται αυτούσιο:

"ΑΙΓΙΝΑ, 12 Αὐγούστου: Εἶνε γνωστὴ ἡ ἀρχαιολογικὴ ἀξία, τὴν ὁποίαν κέκτηται ὁ ἐν Μεσαγρῷ Αἰγίνης ναὸς τῆς Ἀθηνᾶς. Τούτου τ’ ἀνεκτίμητα ἀγάλματα τῶν ἀετωμάτων, ἁρπαγέντα κατὰ τὸ 1811, εἶτα δ’ ἀγορασθέντα ὑπὸ τοῦ φιλέλληνος βασιλέως τῆς Βαυαρίας Λουδοβίκου, κοσμοῦσιν ἤδη τὴν Γλυπτοθήκην τοῦ Μονάχου. Ὁ ναὸς οὗτος τυγχάνει οὐ μόνον εἷς τῶν ἀρχαιοτέρων τῆς Ἑλλάδος, οἰκοδομηθεὶς κατὰ τὸν ἕκτον αἰῶνα π. Χ., ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἀρχιτεκτονικὴν κέκτηται μεγίστην σπουδαιότητα, δι’ ὃ πάντοτε κατακλύζεται ὑπὸ πλήθους ἀρχαιοφίλων καὶ ἰδίως ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Δυστυχῶς ἐγκατελείφθη ἐπ’ ἐσχάτων ἄνευ ἐπιτηρήσεως, ὡς ἐκ τούτου δὲ ὁ μὲν λιθόστρωτος περίβολος τοῦ ναοῦ ἐφ’ οὗ ᾠκοδόμητο τὸ Ἀμφιπόλειον ἰσοπεδωθεὶς ἀροτριᾶται· οἱ ὀγκώδεις λίθοι κατακερματιζόμενοι ἀποσπῶνται, ὅπως χρησιμεύσωσιν ἀλλαχοῦ· ἐν τῷ σηκῷ ποίμνια καταυλίζονται· τέλος γοργῷ τῷ βήματι βαίνει πρὸς τὴν καταστροφήν. Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας, λαβὸν γνῶσιν τῆς οἰκτρᾶς ταύτης καταστάσεως ἐξ ἀναφορᾶς τοῦ ἐπιμελητοῦ τῶν Ἀρχαιοτήτων Αἰγίνης κ. Ἀντ. Πελεκάνου, προέβη εἰς πρᾶξιν ἀξιέπαινον τιμῶσαν αὐτό, ἀπεφάσισε δηλαδὴ ν’ ἀγοράσῃ τὸν περίβολον τοῦ ναοῦ καὶ τὸν πέριξ χῶρον, ἀνέθηκεν δὲ τὴν διαπραγμάτευσιν τῆς ἀγορᾶς πρὸς τὸν κ. Πελεκᾶνον, ὅστις κατώρθωσε τὸν μὲν περίβολον τοῦ ναοῦ συνιστάμενον ἐκ 3.000 τετραγ. μέτρων νὰ συμφωνήσῃ ἀντὶ 150 δραχμῶν μόνον τὸν δὲ λοιπὸν ἀρχαιολογικὸν χῶρον πρὸς 40 δραχμὰς ἕκαστον ἐντόπιον στρέμμα, τιμὴν λίαν συγκαταβατικήν. Ἤδη ἀποξενούμενος ὁ χῶρος οὗτος ἀντὶ ἐλαχίστης δαπάνης δύναται νὰ περιφραχθῇ καὶ ν’ ἀπαλλαχθῇ τῆς σκαπάνης ἀγροίκου ἀγρότου, διασῴζων ἅμα καὶ τὸν περικαλλῆ τοῦτον ναὸν ὃν αἰῶνες ἐσεβάσθησαν."

(Εικόνα 2)
    Κλείνοντας αυτήν την έρευνα, λοιπόν, γνωρίσαμε πώς με αυτές τις σημαντικές πρωτοβουλίες του Πελεκάνου και τη συμβολή της Αρχαιολογικής Εταιρείας, συντελέσθηκε η πρώτη αποτελεσματική προσπάθεια προφύλαξης του τόσο "πονεμένου" Ναού μας με την αγορά του οικοπέδου του. Θα έχει ενδιαφέρον η συνέχιση της έρευνας για περισσότερα στοιχεία αυτής της "αγοραπωλησίας". Αυτά για να μαθαίνουμε, να μην ξεχνάμε και να παραδειγματιζόμαστε.
Έρευνα - συγγραφή άρθρου: Νεκτ. Κουκούλης

(Για το άρθρο αυτό χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από το ψηφιακό αρχείο της εφημερίδας "ΤΟ ΑΣΤΥ", μέσω της ψηφιακής βιβλιοθήκης του Α και του ιστοχώρου Openarchives, από το πρόχειρο πρωτόκολλο του Αντ. Πελεκάνου αντιγραμμένο στο χέρι από τη Γωγώ Κουλικούρδη και από τη φωτογραφική συλλογή του Νεκτ. Κουκούλη)

 

Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2015

1922 /1923: ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΟ 1ο ΔΗΜΟΤ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΙΓΙΝΑΣ



 
     Το σκληρό φθινόπωρο του 1922 έφερε στην Ελλάδα κοντά ένα εκατομμύριο κατατρεγμένους και χαροκαμένους πρόσφυγες από τη Μικρασία. Μεγάλη η  πρόκληση για το Ελληνικό Κράτος, αρχικά για την υποδοχή και την πρώτη φιλοξενία και αργότερα, μετά τα μισά του 1923, για την  κοινωνική και νομική διαδικασία ένταξης των προσφύγων αυτών.    Πολλοί μικρασιάτες πρόσφυγες, πριν καταλήξουν στον τελικό προορισμό τους,  προωθήθηκαν σε κοντινές περιοχές της Αττικής και στους πρώτους μήνες βρήκαν καταφύγιο σε δημόσια κτήρια και πρόχειρους καταυλισμούς. Χώρος προσωρινού προορισμού ήταν και η Αίγινα. Ορισμένες μαρτυρίες προσφύγων έχουν δημοσιευθεί σε βιβλία και ψηφιακά ΜΜΕ. Για παράδειγμα, πολύ διαφωτιστική και αυθεντική  είναι η μαρτυρία  του πρόσφυγα Δημήτρη Μιχελίδη, ορφανού παιδιού τότε, στο βιβλίο «Προσφύγων βίος και πολιτισμός» (Λίζα Μιχελή, εκδ. Γαλάτεια, TV/εκδόσεις, Αθήνα, 1992) και στο κεφάλαιο «Όχι πρόσφυγες, πρόσφηγκες μας λέγανε», που έχει δημοσιευθεί και σε τοπικό επίπεδο ( http://aeginalight.gr/article.php?id=78528 ) . Ενδιαφέρουσα, επίσης, είναι η μαρτυρία της Κατερίνας Αγγελάκη – Ρουκ στη συλλογική έκδοση της Εταιρείας Συγγραφέων «Τόποι της Λογοτεχνίας» (εκδόσεις Καστανιώτη, 2015), όπου στο κείμενο «Αίγινα, ο παράδεισός μου» έχει γράψει: «…Λέω πάντα ότι χρωστάω τον παράδεισό μου σε μια καταστροφή, αφού το κτήμα και το σπίτι μας στην Αίγινα ο πατέρας μου τα αγόρασε μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, όταν με την ανταλλαγή των πληθυσμών ήρθε απ' την πατρίδα του, τα Δαρδανέλια, όλη του η οικογένεια, γονείς κι αδελφές. Τυχαία βρήκε την Αίγινα και τους εγκατέστησε εκεί...». Τον πρώτο καιρό της προσφυγιάς πέρασε στην Αίγινα και ο μεγάλος ΄Ελληνας συγγραφέας Μενέλαος Λουντέμης (πραγματικό όνομα Τάκης Μπαλάσογλου ή Βαλασιάδης). Πρόσφυγας από την Καππαδοκία ήταν, επίσης, ο γέροντας Ιερώνυμος της Αιγίνης (κατά κόσμο Βασίλειος Αποστολίδης), που έχει ανακηρυχθεί και άγιος από τους παλαιοημερολογίτες χριστιανούς. (http://odosaeginis.blogspot.gr/2014/10/blog-post_19.html) . Υποστηρίζω ότι η φωτογραφία κηδείας παιδιού, τη δεκαετία του ’20, που είχε προ καιρού δημοσιευτεί από ερευνητή στον  ιστοχώρο κοινωνικής διαδικτύωσης «ΑΙΓΙΝΑ – ΑΛΛΟΤΙΝΕΣ ΕΠΟΧΕΣ» (εικόνα 1) που διατηρώ, αφορά πρόσφυγες.
(Εικόνα 1)
Από τα αρχεία της ενορίας Εισοδίων της Θεοτόκου (Παναγίτσας) γνωρίζουμε, τέλος, ότι δύο ιερείς έφτασαν μαζί με τους κατατρεγμένους πρόσφυγες και λειτουργούσαν στο Ναό, οι Αναστάσιος Γεωργιάδης και Λάσκαρης Βερδελής. Σύμφωνα, μάλιστα, με μαρτυρίες ό ένας είχε κουρευτεί σαν λαϊκός, για να γλυτώσει από την τουρκική βαρβαρότητα. Με βάση το τελευταίο γεγονός, θεωρήσαμε ότι εφ’ όσον οι ιερείς εγκαταστάθηκαν ως εφημέριοι στην Παναγίτσα, πλησιέστερο δημόσιο κτήριο ήταν το Α’ Δημοτικό Σχολείο (τότε Δημοτική Σχολή Αρρένων), που μόλις είχε αρχίσει να λειτουργεί (1922/23). 
    Η έρευνα αυτή, έφερε στο φως ένα πρακτικό - ντοκουμέντο της τότε Σχολικής Επιτροπής, που εγκρίνει δαπάνες απολύμανσης και χρωματισμών επιβεβαιώνει ότι για ένα εξάμηνο τουλάχιστον το Σχολείο ήταν κατειλημμένο από πρόφυγες. Το έγγραφο αυτό έρχεται στο φως της δημοσιότητας για πρώτη φορά και έχει ιστορική αξία.

(Εικόνα 2 - Η πράξη της Σχ. Επ/πής στην αυθεντική της μορφή)
Το κείμενο «αποκωδικοποιημένο» πιστά, για πρακτικούς λόγους, λέει :                                                                                                                                   "Πράξις 21η   - Εν Αιγίνη σήμερον τη 12 Μαρτίου 1923 ημέραν Δευτέραν και ώραν 5μμ συνελθούσα η Σχολική Επιτροπή του δημοτ. σχολείου αρρένων επί παρουσία και του χρέη γραμματέως εκτελούντος του διευθυντού του σχολείου και αναγνωρίσασα ότι διά να εισέλθωσι οι μαθηταί εις το σχολείον μετά την έξοδον των προσφύγων υφ’ ων είχε καταληφθεί τούτο, είναι απαραίτητον να ενεργηθεί η απολύμανσις, ο υδροχρωματισμός και η καθαριότητας αυτού, εψήφισε τα κάτωθι πιστώσεις: Δια υδροχρωματισμόν και καθαρισμόν σχολείου Δρ. 400 Δι’ αγοράν διαφόρων χρωμάτων Δρ. 97 Εν όλω Δραχ. 497 Εφ’ ω συνετάχθη η παρούσα πράξις ήτις αναγνωσθείσα υπογράφεται ως έπεται.  Ο πρόεδρος - Στυλ. Ζωγράφος, Tα μέλη – Σπυρ. Εμμανουήλ,  Ο γραμματεύς – Ανδρ. Φιλιππόπουλος"   

    Το δεύτερο στοιχείο που ήρθε στο φως από δακτυλογραφημένο κείμενο σε ταλαιπωρημένο χαρτί σχετικό με την ιστορία του Σχολείου, που πιθανότατα είχε συγγράψει η αείμνηστη  διευθύντριά του Ιφιγένεια Ζέρβα, στα μέσα δεκαετίας '50, αναφέρει ως διευθυντή του Σχολείου, κατά το σχολικό έτος 1923 -24, τον πρόσφυγα δάσκαλο Μιχαήλ Πανηγύρη (εικόνα 3). Ο συνδυασμός των δυο αυτών σοβαρών στοιχείων δείχνει πως, παρά το ότι ο κύριος όγκος των φιλοξενούμενων αποχώρησε, ορισμένοι παρέμειναν και ίσως όχι μόνο φοιτούσαν στο Σχολείο παιδιά προσφύγων και δίδασκαν μικρασιάτες εκπαιδευτικοί, αλλά πιθανότατα πρόσφυγες και μαθητές συνυπήρχαν κάπως, για μικρό διάστημα άγνωστο πόσο. Στο σχετικό απόκομμα (εικόνα 3), βλέπουμε και τους υπόλοιπους δασκάλους της "σημαδιακής" αυτής χρονιάς.



(Εικόνα 3)
       Κλείνοντας αυτήν την αναφορά, θα πούμε ότι το «ιστορικό γίγνεσθαι», σύμφωνα με στοιχεία που έχω συλλέξει κατά την επί χρόνια θητείας μου σε αυτό, καθιέρωσε τελικά για πολλά χρόνια το Σχολείο ως το αποκλειστικό, σχεδόν, κέντρο σοβαρών κοινωνικών και δημόσιων δραστηριοτήτων.
    Τέλος, η ιστορία που "κύκλους κάνει",  επιφύλασσε, 80 χρόνια μετά τον Ιούλιο του 2002, το ίδιο Σχολείο να υποδεχτεί για αρκετές ημέρες ογδόντα περίπου ιρακινούς πρόσφυγες και κατόπιν εγώ ως Διευθυντής να εισηγούμαι πάλι στη Σχολική του Επιτροπή δαπάνες ,,,, απολύμανσης και χρωματισμών!!!
Έρευνα – συγγραφή κειμένου: Νεκτ. Γ. Κουκούλης
ΠΗΓΕΣ: Αρχείο 1ου Δημοτικού Σχολείου, Αρχείο Νεκτ. Κουκούλη, Ιστοσελίδα Μητρόπολης Ύδρας, Ιστολόγια «Πόντος και Αριστερά» & «Οδός Αιγίνης», Διαδικτυακή Εφημερίδα «Aeginas light».

Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2015

1948 - "Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΦΙΣΤΙΚΟΔΕΝΔΡΩΝ"

Άρθρο του γεωπόνου Στυλ. Λάππα δημοσιευόταν, 67 χρόνια πριν (αρχές 1948), στον "Κήρυκα της Αιγίνης" με συστηματικές οδηγίες για την καλλιέρεγια της φιστικιάς. Πολυσήμαντο γεγονός. Αποκτήστε το αυτούσιο. Στα φύλλα του Κήρυκα είχαν δημοσιευθεί πολλά σημαντικά άρθρα για τους αγρότες.

ΠΗΓΗ: Περιοδικό "Κήρυξ της Αιγίνης", φύλλο 13/14 1948, εμπλουστισμένη επανέκδοση Νεκτ. Κουκούλη, τόμος 2ος*.

* Οι επανεκδομένοι τόμοι του Κήρυκα διατίθενται από το βιβλιοπωλείο ΛΥΧΝΑΡΙ και τον συγγραφέα.

Δευτέρα 17 Αυγούστου 2015

ΕΝΑΣ ΓΕΝΗΤΗΣ ΣΤΟ ΤΑΡΠΟΝ ΣΠΡΙΓΚΣ - 1921: "Ας ήμουν στην Ελλάδα κι ας τρώω ξερό ψωμί"

    Καταταλαιπωρημένο βρέθηκε στο οικογενειακό αρχείο μιας συγγενούς μου, διπλωμένο και φυλαγμένο 90τόσα χρόνια το γράμμα ενός Αιγινήτη εργάτη σπογγαλιευτικού στο Τάρπον Σπριγκς της Φλόριντα, του Σταύρου Σκριβάνου (γνωστού με το παρωνύμιο "Κατσούλη")*, προς τον πατέρα της και αδελφό του Σωτήρη Σκριβάνο, τον Απρίλιο του 1921. Διαβάζοντας με κόπο το "αλαγκρεκ" κείμενο ένιωσα συγκίνηση καθώς μια ιστορία ζωής, φτώχειας και αγωνίας για το μέλλον, ξεδιπλωνόταν μέσα από λίγες κακογραμμένες ανορθόγραφες σειρές. Ο αποδέκτης του γράμματος αυτού και παππούς της συζύγου μου, βρέθηκε κι αυτός στην Αμερική και επέστρεψε στην Ελλάδα. Τι είχε συμβεί; Η έρευνα μέσω ζώντων συγγενών συνεχίζεται. Προέχει, όμως να μοιραστώ μαζί σας την αγωνία εκείνου του προγόνου, που χρήζει ίσως ιστορικής και κοινωνιολογικής έρευνας, μιας και δεν τα δείχνει όλα "ρόδινα". Δεν το μεταφράζω, σε ένδειξη σεβασμού, απλά το αποδελτιώνω, έχοντας προσθέσει μόνο κάποια σημεία στίξης και λίγα σχόλια σε παρένθεση.
 
 [...
(Α λα γκρεκ) Εν Ταρπον Σπριξς  Φλορίδα την 8 Απριλίου 1921
Αδελφε Σοτηρι χερε. Σιμερις ειρθαμε Μεσα κι ηβρα το γραμα σου. Ηδον να μου γράφις όλα τα καθεκαστα τις εργασιας σου. Παντου ετσι ηνε μι σταναχορισε. Κι γο τορα θα δουμε τι θα κανουν, θα πουλισουν, διοτι εχουν 2 παρτιδες (σφουγγάρια) απουλιτα ταλουνου ταξιδιου κε τουτο πουμουνα εγο τορα. Ο θεός βοηθος. Ότι παρο Σοτιρι θα στα στιλο μι σταναχορισε δεν πορο το ξεχασο αφτο το ταξιδι. Ει μιρα μου τοσο κακο εχο κανι εγο οπου να παο καταστροφι. Για μενα ολι η φτοχια ερθε στην αμερικι τορα που ρθα γο. Τελος τι να πο δοξα να χι ο κιριος. Μονο θελο Σοτιτι να χομεν τιν ηγια μας. Αφ το χαγιο (Οχάιο) ολι η στεργιανι μαζεφτικαν εδο σιμερις. Ανταμοσα κε τον γαπρό μας το Παναγο κι ηνε καλα. Εχις πολα χερερισματα. Πιστεβο (να) τον παρομε μαζι η (ή) με αλο καηκι. Τι να κανομεν πρεπει να κονομισουμε εος οτου περασι κε αφτι η καταστασι. Τελος κι απανο (στην Ελλάδα) ναμουνα Σοτιρι παλι θαμουν στρατιοτις. Μουζονε τα (Μούζωνέ τα) κι ετσι παριγοριεμε. Μονο  το σεκλετι μου ηνε που σου χο ηστερισι τα λεπτα σου  εσενα, τιποτα αλο δεν σκεπτομε. Περιμενο γραμα σου να μου γραψις να μαθο προτα για την ηγια σου κι δεφτερον για τι δουλια κι αν ηνε καλα να ρχομουν μαζι σου κι ας τροο ψομι ξερο. Διοτι εχο βαρεθι τους πογιδες (μπόυδες) αφτο το λιγο διαστημα που χο. Τελος. Τι να κανο. Σε χερετο. Αδελφο σου

Σταυρος Ν. Κατσουλις. Περιμενο γραμα σου. ...]

* Σύμφωνα με νεότερα στοιχεία, η οικογένεια είχε το επώνυμο Σκριβάνος αλλά είχε παραμείνει ως παρωνύμιο (παρατσούκλι) το "Κατσούλης" και όλοι τους φώναζαν με αυτό, ακόμα κι οι ίδιοι το είχαν υιοθετήσει. Ο αδελφός του Σωτήρης (παππούς της συζύγου μου) ήταν κι αυτός πολλά χρόνια στις ΗΠΑ και αυτός τον είχε καλέσει. Ο Σωτήρης όταν επέστρεψε έγινε μάστορας και "φανοποιός" και ήταν φημισμένος για α αμερικάνικα εργαλεία που είχε φέρει στο Νησί. Οι συνθήκες και χρονικές συγκυρίες υπό τις οποίες γράφτηκε το γράμμα παραμένουν μικρό άινιγμα, αφού θεωρητικά ο Σωτήρης θεώρησε διαβατήριο επιστροφής το 1924.
(έρευνα - επεξεργασία: Νεκτ. Κουκούλης)
 

 

Σάββατο 18 Ιουλίου 2015

ΑΙΓΙΝΑ - ΑΡΧΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ '60: ΑΝΤΙΟ ΠΑΛΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ - ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΕΣ Δ.Ε.Η.

Σημαντικές είναι οι πληροφορίες που συγκεντρώνει ο ερευνητής της τοπικής ιστορίας, μέσα από έναν εναλλακτικό τρόπο έρευνας αρχείων. Έτσι η έρευνά μας στα Γενικά Αρχεία του Κράτους για άλλους λόγους, μας έδωσε και "παράπλευρα" οφέλη.
Αρκετός κόσμος γνωρίζει ότι η ηλεκτροδότηση της Πόλης, πριν αρχίσει η λειτουργία του εργοστασίου της ΔΕΗ στην περιοχή "Πασπάρα" στην Κυψέλη, που έδωσε ρεύμα σιγά σιγά σε όλο το Νησί, γινόταν από τήν ιδιωτικη ηλεκτρική εταιρεία του Ι. Μπούσουλα, που λειτούργησε για 25 τουλάχιστον χρόνια στο σήμερα εγκαταλειμμένο κτήριο της "παλιάς Ηλεκτρικής", μεταξύ του Μητροπολιτικού Ναού και του Πύργου Μαρκέλλου, όπου βρισκόταν και το παγοποιείο.
Χαμένες μέσα σε διάφορα αρχεία αποδείξεις κατανάλωσης (λογαριασμοί) που ακολουθήσαμε μήνα προς μήνα, δείχνουν ότι στις αρχές της δεκαετίας '60 και μετά από ένα μικρό διάστημα παράλληλης λειτουργίας, η Αίγινα καλωσόρισε τον σαφώς ποιοτικότερο και πιο αξιόπιστο τρόπο παροχής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω ΔΕΗ. Η ηλεκτροδότηση όλου του Νησιού επεκτεινόταν σταδιακά και ολοκληρώθηκε στα τέλη της ίδιας δεκαετίας. Απολαύστε, λοιπόν τα τεκμήρια αλλά και τις απολαυστικές προπαγανδιστικές και απολαυστικές οδηγίες προς τους νέους πελάτες.
Αρχικά παρατίθεται ένας από τους τελευταίους λογαριασμούς της εταιρείας Μπούσουλα και ακολουθούν οι πρώτοι λογαριασμοί και τα δελτία καταμέτρησης της ΔΕΗ και απ' τις δυο τους όψεις.






 
(έρευνα: Νεκτ. Κουκούλης - ΠΗΓΗ: Γενικά Αρχεία Κράτους)